Podatek liniowy 19 % w 2026 r.: kiedy wygrywa ze skalą

Skala czy liniowy: netto przy pięciu poziomach przychodu

Tabela zakłada brak kosztów, pełny ZUS bez dobrowolnego chorobowego i średnią z całego roku. Kolumna różnicy pokazuje, o ile liniowy daje więcej (plus) albo mniej (minus) na rękę.

Przy 10 000 zł skala wyraźnie wygrywa. Działa tu kwota zmniejszająca podatek, której liniowy nie zna, oraz niska stawka 12 % na pierwszym progu. Około 14 600 zł szala się przechyla, a im wyżej, tym przewaga liniowego szybciej rośnie. Powyżej mniej więcej 10 000 zł dochodu miesięcznie część rocznego dochodu na skali wpada w 32 %, podczas gdy liniowy zostaje przy 19 %.

Składka zdrowotna 4,9 % i jej minimum

Zdrowotna na liniowym jest niższa procentowo niż na skali (9 %), ale ma dolną granicę 432,54 zł miesięcznie. Stawka 4,9 % daje więcej niż minimum dopiero przy dochodzie powyżej 8 827 zł miesięcznie. Przy niższym dochodzie płacisz kwotę stałą, więc efektywna stawka jest wyższa: przy przychodzie 6 000 zł bez kosztów to około 10,3 % dochodu.

Rok składkowy dla zdrowotnej trwa od lutego do stycznia. Dlatego za styczeń 2026 r. minimum wynosi jeszcze 314,96 zł, a od lutego 432,54 zł. Nasz kalkulator dla prostoty stosuje minimum lutowe do całego roku, co przy niskich dochodach zawyża roczną zdrowotną o różnicę za jeden miesiąc.

Limit odliczenia 14 100 zł

Na liniowym zapłaconą zdrowotną odliczasz od dochodu, ale łącznie nie więcej niż 14 100 zł w roku. Najwyższa możliwa oszczędność podatkowa to więc 2 679 zł rocznie. Przy przychodzie 20 000 zł bez kosztów zdrowotna wynosi 892,37 zł miesięcznie i mieści się w limicie w całości. Przy 30 000 zł to już 1 382,37 zł, a odliczyć można tylko 1 175,00 zł miesięcznie, czyli limit podzielony na dwanaście miesięcy.

Limit zaczyna obcinać odliczenie przy przychodzie około 25 800 zł miesięcznie. Powyżej tej kwoty zdrowotna jest dla Ciebie czystym kosztem bez żadnej ulgi. Nie zmienia to jednak ogólnego obrazu: przy takich przychodach liniowy i tak zostawia wyraźnie więcej niż skala.

Limit jest roczny, a nie miesięczny. Jeśli przychody rozkładają się nierówno, na przykład duży projekt w drugiej połowie roku, zdrowotna z mocnych miesięcy może wyczerpać limit szybciej, niż wynikałoby ze średniej. Przy planowaniu zaliczek patrz więc na sumę z całego roku, a nie na pojedynczy miesiąc z wysoką fakturą.

Czego na liniowym nie ma

Nie ma kwoty wolnej od podatku ani kwoty zmniejszającej 3 600 zł rocznie. Nie ma drugiego progu, ale nie ma też niskiej stawki 12 %: każda złotówka dochodu, także pierwsza, płaci 19 %. Ulga dla młodych obejmuje przychody z etatu i zlecenia, a nie z działalności, więc dwudziestolatek z jednoosobową firmą na liniowym płaci podatek od pierwszej złotówki.

To sprawia, że liniowy jest formą dla osób z dochodem stabilnie wysokim. Kto ma rok słabszy, z przychodem kilka tysięcy złotych miesięcznie, płaci na liniowym więcej niż płaciłby na skali, i to od razu w dwóch miejscach: w podatku i w zdrowotnej, która trzyma się minimum.

Koszty przesuwają punkt opłacalności

Porównanie w tabeli dotyczy przychodu bez kosztów. Koszty obniżają dochód na obu formach jednocześnie, więc to dochód decyduje o wyborze. Przy przychodzie 20 000 zł i kosztach 6 000 zł miesięcznie skala daje 9 505 zł, a liniowy 9 407 zł. Dla kogoś z dużymi kosztami, na przykład z leasingiem samochodu i wynajmem biura, liniowy może się więc opłacać później, niż sugeruje sam przychód na fakturach.

Jeśli Twoje koszty są niskie, warto porównać liniowy także z ryczałtem: przy pracy z domu bez wydatków ryczałt 12 % często zostawia więcej. Różnice między trzema formami pokazuje kalkulator B2B, a mechanikę ryczałtu poradnik o ryczałcie ewidencjonowanym.

Ile zostaje z każdego dodatkowego tysiąca

Porównanie średnich ukrywa coś ważnego: to, ile zostaje z kolejnej faktury. Przy przychodzie 8 000 zł dodatkowe 1 000 zł daje na skali 790 zł na rękę, a na liniowym 810 zł. Przy 20 000 zł proporcje się odwracają: na skali z tysiąca zostaje 590 zł, na liniowym 770 zł. Na skali każda nadwyżka powyżej progu płaci 32 % podatku plus 9 % zdrowotnej, na liniowym 19 % plus 4,9 %.

Ta krańcowa perspektywa przydaje się przy negocjowaniu stawki. Jeśli rozważasz dodatkowy projekt na kilka tysięcy złotych miesięcznie, policz, ile z niego zostanie przy Twojej formie opodatkowania, a nie przy średniej stawce z całego roku.

Liniowy na preferencyjnym ZUS

Wariant ZUS nie zmienia zasad liniowego, ale zmienia liczby. Przy przychodzie 15 000 zł i preferencyjnym ZUS podatek wynosi 2 634 zł miesięcznie, a zdrowotna 714,38 zł, wobec 2 387 zł i 647,37 zł na pełnym ZUS. Niższe składki społeczne oznaczają wyższy dochód, więc rośnie i podatek, i zdrowotna. Netto i tak jest wyższe: 11 230 zł zamiast 10 177 zł. Warianty składek opisuje poradnik o ZUS przedsiębiorcy.

Jak samodzielnie sprawdzić miesięczną zaliczkę

Na liniowym nikt nie wystawia Ci paska wypłaty, więc to Ty albo biuro rachunkowe liczycie zaliczkę. Schemat jest stały: przychód minus koszty minus składki społeczne minus odliczana część zdrowotnej, razy 19 %. Przy 20 000 zł przychodu bez kosztów podstawa wynosi około 17 319 zł, a podatek 3 291 zł miesięcznie. Jeśli Twoja zaliczka odbiega od tej kwoty o setki złotych, sprawdź najpierw, czy zdrowotna nie jest odliczana ponad limit.

Dla kogo liniowy jest naturalnym wyborem

Najczęściej dla osoby, która rozlicza stały kontrakt z jednym klientem, ma przewidywalny dochód wyraźnie powyżej punktu opłacalności i ponosi realne koszty: sprzęt, samochód, biuro, szkolenia. Takie koszty na ryczałcie przepadają, a na liniowym obniżają i podatek, i zdrowotną. Jeśli kosztów prawie nie masz, porównaj jeszcze ryczałt, a jeśli dochód jest niski lub niepewny, zostań przy skali.

Najczęstsze błędy przy wyborze liniowego

Wybór liniowego „bo 19 % to mniej niż 32 %”, choć przy umiarkowanym dochodzie w ogóle nie wchodzisz w drugi próg. Odliczanie całej zdrowotnej bez względu na limit 14 100 zł. Zakładanie, że zdrowotna 4,9 % zawsze jest niższa niż 9 %, mimo minimum 432,54 zł. Pomijanie kosztów przy porównaniu ze skalą.