Składki ZUS w 2026 r.: ile płaci pracownik, a ile pracodawca

Stawki 2026: kto płaci którą składkę

Stopy procentowe składek wyznacza art. 22 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a podział między pracownika i pracodawcę art. 16. Emerytalną 19,52 % płacą po połowie. Rentową 8 % dzielą nierówno: pracownik 1,5 %, pracodawca 6,5 %. Chorobową 2,45 % finansuje w całości ubezpieczony, a wypadkową w całości płatnik. Fundusze, czyli Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i FGŚP, to wyłącznie koszt firmy; ich stawki na 2026 r. ustala ustawa budżetowa w art. 25–27.

Tabela pokazuje stawki i kwoty przy pensji 8 000 zł brutto. Wypadkowa liczona jest stopą 1,67 %, której ZUS używa w swoich przykładach.

Wszystkie stawki są procentem tej samej podstawy, czyli brutto. Na pasku wypłaty składki pracownika widać jako potrącenia, a składek pracodawcy zwykle nie ma wcale, bo nie zmniejszają wypłaty. Ich sumę pokazuje kalkulator kosztu pracodawcy.

Co kupujesz za każdą składkę

Składka emerytalna buduje przyszłą emeryturę i jest największą pozycją po obu stronach. Rentowa ubezpiecza na wypadek niezdolności do pracy. Chorobowa daje prawo do zasiłku chorobowego, który wynosi 80 % podstawy, a także do zasiłku macierzyńskiego. Przez pierwsze 33 dni choroby w roku (u osób po 50. roku życia 14 dni) pracownikowi płaci jednak pracodawca, w formie wynagrodzenia chorobowego, również w wysokości 80 %. Ile to daje w złotych, pokazuje kalkulator chorobowego.

Wypadkowa finansuje świadczenia po wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej. Fundusz Pracy pokrywa m.in. zasiłki dla bezrobotnych, a FGŚP wypłaca pensje, gdy pracodawca stanie się niewypłacalny. Przy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze pracodawca opłaca jeszcze składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych; nie uwzględniamy jej w kalkulatorach, bo dotyczy tylko części stanowisk.

Składka wypadkowa: od 0,4 % do 8,12 %

To jedyna składka, której stawka nie jest jedna dla wszystkich. Ustawa dopuszcza przedział od 0,4 % do 8,12 %, a pracodawca stosuje stopę ustaloną dla swojej firmy. W kalkulatorach przyjmujemy 1,67 %, tak jak ZUS w swoich wyliczeniach. Przy 8 000 zł brutto wypadkowa kosztuje od 32,00 zł do 649,60 zł miesięcznie, zależnie od stopy. Netto pracownika się przy tym nie zmienia, bo tę składkę w całości opłaca firma.

Limit 30-krotności: 282 600 zł rocznie

Emerytalna i rentowa liczone są tylko od brutto do rocznego limitu. W 2026 r. wynosi on 282 600 zł, czyli 30-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł. W miesiącu, w którym skumulowane brutto przekroczy limit, składki liczy się już tylko od części poniżej niego, a w kolejnych miesiącach emerytalna i rentowa znikają całkowicie. Dotyczy to obu stron: pracodawca też przestaje płacić swoją część.

Przykład: przy 30 000 zł brutto miesięcznie limit zostaje przekroczony w październiku. W styczniu pracownik oddaje na ZUS 4 113,00 zł, w grudniu już tylko składkę chorobową 735,00 zł. Limit nie obejmuje chorobowej, więc ta jest pobierana do końca roku. Dokładny moment przekroczenia i jego wpływ na netto omawia strona o rocznym limicie składek.

Umowa zlecenie: obowiązkowe i dobrowolne składki

Zleceniobiorca płaci emerytalną i rentową według tych samych stawek co pracownik, a zleceniodawca dokłada swoją część. Chorobowa jest dobrowolna: art. 11 ust. 2 ustawy systemowej pozwala do niej przystąpić na wniosek. Przy zleceniu na 4 000 zł brutto składki społeczne bez chorobowej wynoszą 450,40 zł, a z chorobową 548,40 zł. Netto spada odpowiednio z 2 889 zł do 2 810 zł. To niewielka cena za prawo do zasiłku, jeśli zlecenie jest Twoim głównym źródłem dochodu.

Wyjątek dotyczy uczniów szkół ponadpodstawowych i studentów przed ukończeniem 26 lat. Art. 6 ust. 4 ustawy zwalnia ich z obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowego na zleceniu, więc ze zlecenia na 4 000 zł zostaje im 4 000 zł. Ten przypadek szczegółowo opisuje strona o zleceniu dla studenta.

Działalność gospodarcza: składki od podstawy, nie od dochodu

Przedsiębiorca płaci emerytalną, rentową i wypadkową w całości sam, a chorobową dobrowolnie. Składek nie liczy się od przychodu ani od dochodu, tylko od zadeklarowanej podstawy, która w 2026 r. nie może być niższa niż 5 652 zł. Daje to 1 926,76 zł miesięcznie z chorobową albo 1 788,29 zł bez niej. Nowe firmy mogą przez pewien czas płacić od podstawy preferencyjnej 1 441,80 zł. Warianty, ulgę na start i Mały ZUS plus opisujemy na stronie ZUS przedsiębiorcy.

ZUS w skali roku: trzy przykładowe pensje

Miesięczne kwoty łatwo zbagatelizować, roczne już nie. Na płacy minimalnej pracownik oddaje w ciągu roku 7 907 zł składek społecznych, a pracodawca płaci za niego dodatkowo 11 811 zł. Przy 8 000 zł brutto to odpowiednio 13 162 zł i 19 661 zł, a przy 15 000 zł brutto 24 678 zł i 36 864 zł. Dla porównania: zaliczki na PIT za cały rok przy 8 000 zł brutto wynoszą 5 976 zł, czyli wyraźnie mniej niż same składki pracownika. Przy przeciętnych zarobkach to ZUS, a nie podatek, jest największym obciążeniem pensji.

Składki liczy się od całego brutto danego miesiąca, więc premia, nagroda czy wynagrodzenie za nadgodziny podnoszą je w tym samym miesiącu według tych samych stawek. Wyjątkiem jest sytuacja po przekroczeniu limitu: wtedy premia nie zwiększa już emerytalnej ani rentowej. Ile zostaje z premii na rękę, liczy kalkulator premii netto.

Składki na pasku wypłaty

Na pasku znajdziesz zwykle trzy osobne pozycje: ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, czasem zsumowane jako „składki ZUS pracownika”. Sprawdź dwie rzeczy. Po pierwsze, czy suma to 13,71 % brutto z danego miesiąca, łącznie z premią i nadgodzinami. Po drugie, czy po przekroczeniu limitu emerytalna i rentowa rzeczywiście zniknęły.

Składka zdrowotna figuruje na pasku obok, ale to inna danina: płacona do NFZ za pośrednictwem ZUS, z własną podstawą i stawką 9 %. Opisujemy ją w poradniku o składce zdrowotnej.

Ile kosztuje pensja z wszystkimi składkami

Drugi kalkulator sumuje składki i fundusze po stronie firmy dla dowolnej pensji, z opcją PPK.

Przy 8 000 zł brutto całkowity koszt to 9 638,40 zł, a do pracownika trafia 5 784 zł netto. Różnica między tymi kwotami to składki obu stron, składka zdrowotna i zaliczka na podatek.