Progi podatkowe w 2026 r.: kiedy wchodzisz w drugi próg

Skala 2026: dwie stawki i jedna kwota zmniejszająca

Art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera tabelę z dwoma wierszami. Do 120 000 zł podstawy podatek wynosi 12 % minus kwota zmniejszająca podatek 3 600 zł. Powyżej 120 000 zł podatek to 10 800 zł plus 32 % nadwyżki. Kwota 10 800 zł to po prostu podatek od pierwszych 120 000 zł, już pomniejszony o kwotę zmniejszającą. Dzięki temu ulga zostaje także u osób w drugim progu: polska skala jej nie wygasza.

Tej samej skali podlegają pensje z umowy o pracę, umowy zlecenia i o dzieło oraz dochody przedsiębiorców, którzy nie wybrali podatku liniowego ani ryczałtu. Osoba na podatku liniowym płaci 19 % od każdej złotówki dochodu, bez progów i bez kwoty zmniejszającej.

Próg liczy się od dochodu, nie od brutto

To najczęstsze nieporozumienie. Kwota 120 000 zł nie oznacza pensji 10 000 zł brutto miesięcznie. Zanim cokolwiek trafi do progu, z brutto schodzą składki emerytalna, rentowa i chorobowa (razem 13,71 %) oraz koszty uzyskania przychodu: 3 000 zł rocznie na jednym etacie albo 3 600 zł przy kosztach podwyższonych dla dojeżdżających. Składka zdrowotna podstawy nie zmniejsza.

Przykład: 10 000 zł brutto przez dwanaście miesięcy to 120 000 zł brutto, ale podstawa opodatkowania wynosi tylko 100 548 zł. Taka osoba przez cały rok zostaje w pierwszym progu. Na jednym etacie, przy stałej pensji, drugi próg pojawia się dopiero od około 11 880 zł brutto miesięcznie, i to tylko w grudniu.

Od którego miesiąca zapłacisz 32 %

Pracodawca nie czeka na koniec roku. Zgodnie z art. 32 ustawy liczy zaliczki narastająco: sumuje podstawy od stycznia i w miesiącu, w którym suma przekracza 120 000 zł, stosuje 32 % do części ponad próg. W kolejnych miesiącach cała podstawa opodatkowana jest już wyższą stawką. Tabela pokazuje ten moment dla pięciu pensji przy kosztach 250 zł, z PIT-2, bez PPK i ulg.

Przy 25 000 zł brutto spadek netto w grudniu jest mniejszy, niż wynikałoby z samego progu, bo w tym samym roku pensja przekracza też limit składek emerytalnej i rentowej, 282 600 zł. Ich zniknięcie częściowo równoważy wyższą stawkę podatku. Oba efekty miesiąc po miesiącu pokazuje kalkulator wynagrodzenia rocznego.

Miesiąc przejścia na przykładzie 15 000 zł brutto

Przy 15 000 zł brutto miesięcznie podstawa narasta o około 12 694 zł co miesiąc. W miesiącu poprzedzającym przekroczenie (wrzesień) skumulowana podstawa wynosi 114 246 zł, a zaliczka 1 223 zł. W październiku suma przekracza 120 000 zł: część podstawy idzie jeszcze po 12 %, reszta już po 32 %, i zaliczka rośnie do 2 611 zł. Od następnego miesiąca cała podstawa opodatkowana jest wyższą stawką, a zaliczka to 3 762 zł.

Na rękę oznacza to spadek z 10 556 zł do 8 017 zł. Wiele osób odbiera to jako obniżkę pensji, a pracodawcy dostają w tym okresie pytania o błąd w liście płac. Błędu nie ma; w styczniu zaliczka wraca do 12 %, bo próg liczy się od nowa w każdym roku podatkowym.

Kilka źródeł dochodu i rozliczenie w PIT-37

Każdy płatnik widzi tylko swoje wypłaty. Jeśli masz dwa etaty, etat i zlecenie albo zmieniłeś pracę w trakcie roku, żaden z płatników może nie dojść do progu, choć łączny dochód go przekroczy. Brakujący podatek wychodzi wtedy w zeznaniu rocznym PIT-37, w którym sumuje się dochody ze wszystkich źródeł.

Weźmy dwie umowy o pracę po 8 000 zł brutto przez cały rok. Każdy pracodawca pobiera zaliczki po 12 %. W zeznaniu łączna podstawa wynosi około 161 177 zł, a koszty uzyskania przychodu z dwóch etatów są ograniczone do 4 500 zł rocznie. Podatek według skali to około 23 977 zł, a zaliczki pobrane przez obu pracodawców, gdy PIT-2 złożono tylko u jednego, wyniosły 15 552 zł. Do dopłaty zostaje więc około 8 425 zł. Warto odkładać tę kwotę w ciągu roku, żeby dopłata nie zaskoczyła przy składaniu zeznania.

Ile zostaje z każdych 100 zł podwyżki

Drugi próg najlepiej widać na krańcowej złotówce. Przy pensji 15 000 zł brutto z każdych dodatkowych 100 zł brutto w styczniu zostaje na rękę 67,53 zł, a w grudniu, już w drugim progu, tylko 50,53 zł. Różnica to nie tylko 32 % zamiast 12 %: od podwyżki płacisz też składki ZUS i składkę zdrowotną, które progu nie znają. Dlatego podwyżka negocjowana pod koniec roku wydaje się mniejsza, niż jest, a w styczniu wraca do pełnej wartości.

Premia przyspiesza drugi próg

Próg liczy się od sumy podstaw, więc jednorazowa wypłata przesuwa moment przekroczenia. Przy stałych 12 000 zł brutto drugi próg zaczyna się w grudniu. Jeśli w czerwcu ta sama osoba dostanie 30 000 zł premii, przekroczy próg już w październiku, a podatek za rok wzrośnie do 19 491 zł. Rozłożenie premii na raty w tym samym roku niczego nie zmienia, bo liczy się suma wypłat w roku. Ile zostaje z samej premii, pokazuje kalkulator premii netto.

Danina solidarnościowa: 4 % ponad 1 000 000 zł

Najwyższe dochody obciąża jeszcze jedna danina. Art. 30h ustawy o PIT nakłada 4 % od nadwyżki dochodów ponad 1 000 000 zł w roku. To nie jest trzeci próg skali, tylko osobna danina liczona od sumy dochodów, płacona niezależnie od podatku według skali. Przy dochodzie 1 200 000 zł wynosi 8 000 zł. Danina nie dotyczy zdecydowanej większości pracowników: wymaga dochodu średnio ponad 83 333 zł miesięcznie.

Jak ograniczyć wpływ drugiego progu

Na etacie pole manewru jest niewielkie, ale istnieje. Osoby przed 26. rokiem życia korzystają z ulgi dla młodych, która zwalnia przychód do 85 528 zł rocznie i przesuwa moment wejścia w drugi próg. Jeśli część Twojej pensji to wynagrodzenie za przeniesienie praw autorskich, pracodawca może stosować koszty autorskie 50 %, które obniżają podstawę, z limitem 120 000 zł rocznie. Przy dochodach wyraźnie powyżej progu część osób rozważa działalność na podatku liniowym; porównanie pokazuje strona B2B czy umowa o pracę.

Twój rok miesiąc po miesiącu

Drugi kalkulator pokazuje netto za cały rok, najwyższe i najniższe netto w miesiącu oraz średnią. Różnica między nimi to w dużej mierze efekt drugiego progu.

Wynik zakłada stałą pensję u jednego pracodawcy, PIT-2 i standardowe koszty. Przy premii albo zmianie pracy w trakcie roku policz rok w pełnym kalkulatorze.